Luxubu Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 2/4 đã công bố áp dụng thuế quan “có đi có lại” với mức 46% đối với hàng hóa từ Việt Nam, tuy nhiên không phải tất cả mặt hàng đều bị ảnh hưởng bởi mức thuế này.
Theo sắc lệnh hành pháp (EO) của ông Trump, phần lớn hàng nhập khẩu từ nhiều quốc gia sẽ chịu mức thuế tối thiểu 10%. Trong khi đó, hơn 60 quốc gia được liệt kê trong Phụ lục I của sắc lệnh sẽ phải chịu mức thuế cao hơn.
Dựa trên thẩm quyền của Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), Tổng thống Trump đã ký sắc lệnh có tên “Điều chỉnh hàng nhập khẩu bằng thuế quan có đi có lại để khắc phục tình trạng thâm hụt thương mại hàng hóa lớn và kéo dài của Mỹ”. Ông cho rằng thâm hụt thương mại kéo dài tạo ra tình trạng khẩn cấp quốc gia.
Để ứng phó, sắc lệnh quy định mức thuế bổ sung 10% áp dụng cho tất cả hàng hóa nhập khẩu từ ngày 5/4 (giờ địa phương), ngoại trừ những hàng hóa đã được xếp lên tàu trước thời điểm này. Đối với các quốc gia thuộc danh sách trong Phụ lục I, mức thuế cao hơn sẽ có hiệu lực từ ngày 9/4, trừ trường hợp hàng hóa đã rời cảng xuất khẩu trước đó.
Danh mục hàng hóa không bị áp thuế đối ứng
Theo phần (b) của sắc lệnh, một số hàng hóa quy định tại Phụ lục II sẽ không chịu mức thuế mới này, bao gồm:
- Hàng hóa thuộc phạm vi của phần b Đạo luật 50 U.S.C. 1702.
- Sản phẩm từ thép và nhôm đã chịu thuế theo mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962.
- Ô tô và phụ tùng ô tô đã bị áp thuế theo mục 232 của Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962.
- Các mặt hàng như đồng, dược phẩm, chất bán dẫn, đồ gỗ, một số khoáng sản quan trọng, năng lượng và các sản phẩm năng lượng.
- Hàng hóa từ các đối tác thương mại đã bị áp thuế theo Cột 2 của Biểu thuế quan hài hòa của Hoa Kỳ (HTSUS).
- Các mặt hàng có thể bị áp thuế theo các hành động trong tương lai của mục 232 Đạo luật Mở rộng Thương mại năm 1962.
Tài liệu thông tin, quyên góp nhân đạo và hành lý cá nhân của du khách cũng được miễn trừ.
Bên cạnh đó, hàng hóa từ các quốc gia không có quan hệ thương mại bình thường với Mỹ (Nga, Belarus, Triều Tiên và Cuba) cũng được miễn trừ. Canada và Mexico không chịu ảnh hưởng trực tiếp từ thuế quan có đi có lại nhưng vẫn phải tuân thủ thuế suất hiện có nếu không đáp ứng quy tắc xuất xứ của Hiệp định USMCA. Nếu các thuế hiện có bị đình chỉ, Canada và Mexico sẽ chịu mức thuế 12%, trừ khi hàng hóa của họ thuộc danh mục miễn thuế theo USMCA hoặc đáp ứng điều kiện về nội địa hóa sản xuất tại Mỹ.
Thuế quan bổ sung đối với Trung Quốc
Đối với Trung Quốc, ngoài mức thuế IEEPA 20% đã công bố trước đó, nước này còn phải chịu thêm thuế quan có đi có lại cùng các loại thuế khác như thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp.
Một điểm quan trọng trong chính sách mới là thuế quan có đi có lại chỉ áp dụng với phần giá trị không phải của Mỹ trong hàng hóa nhập khẩu. Các sản phẩm có thành phần “nội dung Mỹ” chiếm ít nhất 20% giá trị có thể được hưởng các chương trình miễn giảm thuế. “Nội dung Mỹ” được định nghĩa là phần giá trị sản phẩm đến từ các thành phần được sản xuất hoặc chuyển đổi đáng kể tại Mỹ.
Như vậy, các mặt hàng từ Việt Nam thuộc danh mục miễn trừ sẽ không bị áp mức thuế 46%.
Trong chiến dịch tranh cử trước đây, ông Trump từng nhấn mạnh rằng thuế quan nên nhắm vào các sản phẩm làm suy yếu ngành công nghiệp Mỹ, trong khi có thể miễn trừ hoặc áp dụng chính sách riêng cho các mặt hàng mà Mỹ không thể sản xuất một cách hợp lý. Mục tiêu chính của chính sách này là bảo vệ sản xuất nội địa và chống lại hành vi thương mại không công bằng, chứ không nhất thiết phải đánh thuế đồng loạt lên tất cả mặt hàng.
